Alsem: herkennen, kweken, thee zetten en zelf absint maken

Alsem (Artemisia absinthium) is het bitterste kruid uit de Europese kruidentuin, en de plant achter absint. Met zijn zilvergrijze, fijn ingesneden blad is hij ook een sierlijke tuinplant. In deze gids lees je hoe je echte alsem herkent tussen zijn familieleden, welke vorm bij je past, hoe je alsem kweekt en oogst, hoe je er thee van zet en hoe je met een kit je eigen absint maakt.

Wat is alsem?

Alsem is een winterharde halfstruik uit de composietenfamilie (Asteraceae). De plant wordt 60 tot 120 centimeter hoog, met een houtige basis en zachte, zilvergrijze stengels. Het blad is diep ingesneden en aan beide kanten bedekt met fijne viltige haartjes. Van juli tot september verschijnen pluimen met kleine, geelgroene bolletjes: de bloemhoofdjes. Wrijf je een blad fijn, dan ruik je meteen die kenmerkende scherpe, kruidige geur.

De plant komt oorspronkelijk uit Europa, Noord-Afrika en West-Azië en groeit in Nederland op droge, zonnige plekken, soms verwilderd in bermen en op dijken. Al eeuwenlang wordt alsem gebruikt in kruidenbitters, vermout en natuurlijk absint, de beroemde groene fee.

Alsem of een familielid?

Het geslacht Artemisia is groot, en "alsem" wordt in tuincentra ook gebruikt voor sierplanten. Dit zijn de soorten die je het vaakst tegenkomt:

	Alsem	Bijvoet	Dragon	Zomeralsem
Botanische naam	Artemisia absinthium	Artemisia vulgaris	Artemisia dracunculus	Artemisia annua
Blad	Zilvergrijs en viltig aan beide kanten, diep ingesneden	Donkergroen boven, wit-viltig onder	Smal en glad, frisgroen	Fijn geveerd, heldergroen
Geur en smaak	Sterk bitter, scherp kruidig	Mild kruidig	Anijsachtig	Zoet-kruidig
Gebruik	Bitters, absint, thee	Kruid bij vette gerechten	Keukenkruid	Sierplant, droogbloem
Groeiwijze	Vaste halfstruik	Vaste plant, algemeen in bermen	Vaste plant	Eenjarig

Grijze sieralsems zoals 'Powis Castle' lijken op het eerste gezicht op echte alsem, maar zijn kruisingen die voor de sier worden gekweekt. Voor thee en absint gebruik je alleen Artemisia absinthium.

Wat zit erin?

De bittere smaak komt van bitterstoffen zoals absinthine en artabsine. Alsem hoort daarmee bij de bitterste kruiden die er zijn: zelfs zwaar verdund proef je het nog. Daarnaast bevat alsem etherische olie met thujon. Thujon is de stof waar absint zijn wilde reputatie aan dankt. In hoge doses kan het je zenuwstelsel overprikkelen, daarom geldt in de EU een maximum van 35 mg per kilo voor alcoholische dranken op basis van alsem. Dat absint hallucinaties geeft, is overigens een mythe. Lees daarover meer in onze blog Ga je echt hallucineren van absint? Voor alsem zijn in de EU geen gezondheidsclaims goedgekeurd, dus wij beloven ook geen effecten.

Welke vorm kies je?

Bij Dutch-Smart vind je alsem in vijf vormen:

Product	Vorm	Gebruik	Voor wie
Alsem 50 gram	Gedroogd, gesneden kruid	Thee, eigen kruidenbitter	Wie zelf wil zetten of trekken
Absintalsum 1:1 extract	Vloeibaar kruidenextract	Druppels, volgens de verpakking	Wie geen thee wil zetten
Wormwood Absinthe 10:1 extract	Geconcentreerd extract, 3 gram	Kleine hoeveelheden, volgens de verpakking	Ervaren gebruikers
Absinthe alkaloïde-extract	Vloeibaar, sterk geconcentreerd	Druppels, rustig opbouwen	Ervaren gebruikers
Absint kit	Kruiden- en specerijenmix	Zelf absint maken met eigen sterke drank	Wie het ritueel wil beleven

Alsem kweken

Alsem is een sterke, makkelijke plant voor een zonnig en droog plekje. Hij houdt van arme, goed doorlatende en liefst kalkrijke grond. Natte voeten in de winter verdraagt hij slecht, vorst is geen probleem.

Zaaien in 5 stappen

1. Zaai binnen in maart of april in een bakje met zaai- of stekgrond.
2. Strooi de piepkleine zaadjes dun over het oppervlak en druk ze aan. Dek ze niet af, alsem is een lichtkiemer.
3. Zet het bakje licht bij 15 tot 20 °C, met een doorzichtig deksel erover.
4. Houd de grond licht vochtig met een plantenspuit. Na één tot drie weken zie je de kiemplantjes.
5. Verspeen de zaailingen in losse potjes en plant ze na half mei buiten, 50 tot 60 centimeter uit elkaar.

Verzorgen en snoeien

Geef alleen water in lange droge periodes en bemest niet, in rijke grond wordt de plant slap en minder aromatisch. Knip hem in het voorjaar terug tot 15 à 20 centimeter boven de grond, net boven nieuwe knopjes, en niet tot in het oude hout. Dan blijft hij compact en mooi grijs. Let op met je moestuin: alsem geeft bitterstoffen af aan de grond, waardoor andere planten in de buurt minder goed groeien. Zet hem daarom apart, bijvoorbeeld in een grindtuin of border.

Oogsten en drogen

1. Oogst in juli of augustus, als de plant net begint te bloeien.
2. Knip op een droge ochtend de bovenste 20 tot 30 centimeter van de bloeiende stengels.
3. Bind ze in kleine bosjes en hang ze ondersteboven op een donkere, luchtige plek.
4. Ritselt het kruid droog, rits het dan van de stengels en bewaar het in een donkere, goed sluitende pot.

Geen eigen plant? Met Alsem 50 gram heb je direct gedroogd kruid in huis. Meer bittere en ontspannende kruiden vind je bij de ontspannende kruiden.

Alsemthee zetten in 5 stappen

1. Neem 1 tot 1,5 gram gedroogde alsem, ongeveer een volle theelepel.
2. Giet er 150 ml kokend water op, een klein kopje.
3. Laat 5 tot 10 minuten afgedekt trekken. Hoe langer, hoe bitterder.
4. Zeef het kruid eruit. Wil je het bitter wat breken, voeg dan honing, een stukje sinaasappelschil of wat munt toe.
5. Houd het bij maximaal twee kopjes per dag en drink het niet langer dan twee weken achter elkaar.

Alsemthee is geen dorstlesser maar een bitter. Een paar slokjes zeggen meer dan een hele mok.

Zelf absint maken met de kit

Met de Absint kit maak je thuis je eigen absint. De kit bevat de kruiden en specerijen, de sterke drank voeg je zelf toe.

1. Kies een neutrale sterke drank, zoals wodka of een andere neutrale graanalcohol.
2. Laat de kruiden trekken volgens de instructies in de kit, op een donkere plek en op kamertemperatuur.
3. Schud de fles af en toe, zodat de smaak gelijkmatig vrijkomt.
4. Zeef het mengsel door een fijne zeef of koffiefilter en bewaar je absint in een donkere fles.
5. Serveer hem op de traditionele manier: leg een suikerklontje op een absintlepel boven het glas en druppel er langzaam ijskoud water over, ongeveer drie tot vijf delen water op één deel absint.

Zelfgemaakte absint is sterk. Drink hem met mate, nooit voor je gaat rijden, en alleen als je 18 jaar of ouder bent.

Veiligheid

Alsem is een krachtig bitter. In normale hoeveelheden kun je er prima mee werken, maar let op deze punten:

• Niet gebruiken als je zwanger bent, borstvoeding geeft of jonger bent dan 18.
• Lever en gal: niet gebruiken bij leverziekten, galwegaandoeningen of galstenen.
• Epilepsie: vanwege het thujon niet gebruiken als je epilepsie hebt.
• Allergie: ben je allergisch voor composieten, zoals kamille, arnica of ambrosia, dan kun je ook op alsem reageren.
• Maat houden: maximaal 2 tot 3 gram per dag als thee, en niet langer dan twee weken achter elkaar. Extracten zijn sterker, houd je daar aan de verpakking.

Veelgemaakte fouten

• Sieralsem gebruiken: grijze tuinalsems zoals 'Powis Castle' zijn geen Artemisia absinthium. Gebruik voor thee en absint alleen de echte soort.
• Zaad afdekken met aarde: alsem kiemt in het licht. Onder een laagje grond komt er weinig op.
• Te rijke of natte grond: de plant wordt slap, minder geurig en kan in de winter wegrotten.
• Naast je groenten planten: de bitterstoffen remmen de groei van planten in de buurt.
• Te sterke thee zetten: te veel kruid of te lang trekken geeft een kop die bijna niet te drinken is. Begin met een theelepel en vijf minuten.
• Te diep snoeien: knip je tot in het oude hout, dan loopt de plant slecht of niet meer uit.

Veelgestelde vragen

Is alsem legaal in Nederland?

Ja. Alsem is vrij verkrijgbaar als kruid, extract en tuinplant. Ook absint is legaal, zolang de drank binnen de Europese maximumwaarde voor thujon blijft. In Nederland was absint van 1909 tot 2005 verboden.

Is alsem winterhard?

Ja, alsem kan goed tegen vorst. Hij heeft wel een hekel aan natte grond in de winter, dus zorg voor een goed doorlatende plek.

Hoe bitter is alsemthee?

Heel bitter. Alsem behoort tot de bitterste kruiden die je kunt kopen. Begin met een kleine hoeveelheid en een korte trektijd, en voeg desgewenst honing of sinaasappelschil toe.

Wat is het verschil tussen alsem en bijvoet?

Beide zijn Artemisia-soorten. Alsem heeft zilvergrijs blad dat aan beide kanten viltig is en smaakt extreem bitter. Bijvoet heeft blad dat boven donkergroen en onder wit is, en smaakt veel milder.

Krijg je hallucinaties van absint?

Nee. Moderne absint bevat te weinig thujon voor zulke effecten. Het verhaal van de groene fee komt vooral uit de negentiende eeuw, toen absint vaak van slechte kwaliteit en heel sterk was. In onze blog over hallucineren van absint lees je het hele verhaal.

Waar koop ik alsem?

Gedroogde alsem (50 gram) vind je bij de ontspannende kruiden, het Absintalsum 1:1 extract bij de tincturen, het 10:1 extract bij de extracten en de Absint kit bij de smartshop.

Bronnen: EMA, EU herbal monograph Artemisia absinthium, EMA, Public statement on thujone, Wikipedia, Alsem.