Glidkruid (skullcap): soorten herkennen, kweken en thee zetten

Glidkruid is een van die namen waar veel verwarring over bestaat. In Nederland denk je aan blauw glidkruid, een wilde oeverplant met blauwe bloemetjes. In de kruidenhandel bedoelt men met "skullcap" meestal Amerikaans glidkruid, een andere soort uit hetzelfde geslacht. In deze gids lees je hoe je de soorten uit elkaar houdt, hoe je glidkruid zelf kweekt uit zaad, hoe je oogst en droogt, en hoe je er thee van zet.

Wat is glidkruid?

Glidkruid is de Nederlandse naam voor het geslacht Scutellaria, uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae). Net als munt en melisse hebben glidkruiden een vierkante stengel en blaadjes die steeds in paren tegenover elkaar staan. De Latijnse naam komt van scutella, schaaltje. Kijk na de bloei naar de kelk en je ziet waarom: er zit een opstaand randje op, alsof er een klein kapje op de kelk ligt. Daar komt ook de Engelse naam skullcap vandaan.

De drie bekendste soorten

	Blauw glidkruid	Amerikaans glidkruid	Baikal-glidkruid
Botanische naam	Scutellaria galericulata	Scutellaria lateriflora	Scutellaria baicalensis
Herkomst	Europa, ook wild in Nederland	Noord-Amerika	Oost-Azië
Groeiplaats	Oevers, sloten, moerassen	Vochtige bosranden en natte weiden	Droge, zonnige hellingen
Bloem	Blauwviolet, in paren in de bladoksels	Klein en blauw, in eenzijdige trossen aan de zijkant van de stengel	Blauwpaars, in trossen aan de top
Gebruikt deel	Bloeiende bovengrondse delen	Bloeiende bovengrondse delen, het "skullcap"-kruid uit de handel	Wortel
Hoogte	20 tot 50 cm	30 tot 80 cm	30 tot 60 cm

Lateriflora betekent "zijbloemig": de bloemetjes van Amerikaans glidkruid zitten allemaal aan één kant van een zijtak. Bij blauw glidkruid staan ze per twee in de bladoksels, verspreid langs de stengel. Bij Dutch-Smart vind je beide soorten: de skullcap zaden (Scutellaria galericulata) zijn blauw glidkruid, het gedroogde Skullcap 50 gram is Amerikaans glidkruid (Scutellaria lateriflora).

Wat zit erin?

Glidkruiden zijn rijk aan flavonoïden, zoals baicaline, baicaleïne, scutellarine en wogonine. Hoeveel er van elke stof in zit, verschilt per soort en per plantdeel: bij Baikal-glidkruid zitten ze vooral in de wortel, bij Amerikaans glidkruid in het blad en de bloemen. Glidkruid wordt van oudsher gedronken als kruidenthee, onder meer bij rustmomenten en meditatie. Voor glidkruid zijn in de EU geen gezondheidsclaims goedgekeurd, dus wij beloven ook geen effecten.

Welke vorm kies je?

Product	Soort	Vorm	Gebruik
Skullcap 50 gram	Amerikaans glidkruid (S. lateriflora)	Gedroogd kruid	Thee, 1 tot 2 theelepels per kop
Happy Skullcap alkaloïde-extract	Glidkruid	Vloeibaar, geconcentreerd	Start met 5 tot 10 druppels, rustig opbouwen
Skullcap zaden 0,1 gram	Blauw glidkruid (S. galericulata)	Zaad	Zelf kweken aan de vijver of in een moerasbak

Blauw glidkruid kweken uit zaad

Blauw glidkruid is een inheemse, winterharde vaste plant en een aanwinst voor elke vijverrand. Hij trekt bijen en hommels en verspreidt zich langzaam via ondergrondse uitlopers. Het zaad kiemt beter na een korte koudeperiode.

1. Meng de zaadjes met drie keer zoveel licht vochtig vermiculiet in een afgesloten zakje en leg dat een week in de koelkast.
2. Zaai daarna binnen, in maart of april, in een bakje met vochtige zaaigrond. Strooi de zaadjes dun en druk ze licht aan.
3. Zet het bakje op een lichte plek op kamertemperatuur en houd de grond steeds vochtig. Na ongeveer twee weken kiemen de zaadjes.
4. Verspeen de zaailingen in losse potjes zodra ze een paar echte blaadjes hebben.
5. Plant ze na de laatste nachtvorst buiten, op zo'n 30 centimeter afstand van elkaar.

De juiste plek

Blauw glidkruid wil natte voeten. De beste plek is een vijverrand, een moerasbak of een vochtige border, in de zon of halfschaduw. Aan de waterkant mag er een paar centimeter water boven de wortels staan. Op droge grond groeit hij slecht. Wil je hem in een pot houden, zet die dan in een schotel die je altijd gevuld houdt met water.

Amerikaans glidkruid in je tuin

Amerikaans glidkruid stelt vergelijkbare eisen: vochtige, humusrijke grond en halfschaduw. Het is ook winterhard en komt elk jaar terug. Wil je zeker weten welke soort je kweekt, kijk dan in de zomer naar de bloemen. Eenzijdige trossen aan zijtakken betekent lateriflora, bloemen per twee in de bladoksels betekent galericulata.

Oogsten en drogen

1. Oogst als de plant in volle bloei staat, meestal in juni of juli.
2. Knip de stengels op een droge ochtend af en laat ongeveer 8 centimeter staan, dan loopt de plant opnieuw uit.
3. Bind de stengels in kleine bosjes en hang ze ondersteboven op een donkere, luchtige plek.
4. Ritselt het kruid droog, rits dan de bloemen en blaadjes van de stengels en bewaar ze in een donkere, goed sluitende pot.

Glidkruidthee zetten in 5 stappen

1. Neem 1 tot 2 theelepels gedroogd glidkruid per kop.
2. Giet er een kop kokend water op, ongeveer 250 ml.
3. Dek de kop af en laat 5 tot 10 minuten trekken.
4. Zeef het kruid eruit. De smaak is mild, kruidig en licht bitter.
5. Lekker met een theelepel honing, of gemengd met een milder kruid zoals citroenmelisse of kamille.

Geen eigen planten? Met Skullcap 50 gram zet je direct thee. Meer kruiden voor een rustig moment vind je bij de ontspannende kruiden en in de categorie thee.

Veiligheid

Glidkruid is een mild kruid, maar let op deze punten:

• Koop bij een betrouwbare bron: in het verleden is skullcap in het buitenland vervalst met gamander (Teucrium), een plant die de lever kan beschadigen. Pluk ook in het wild alleen wat je zeker herkent.
• Slaap- en kalmeringsmiddelen, en alcohol: overleg eerst met je arts of apotheek als je deze gebruikt.
• Zwanger of borstvoeding: er is te weinig onderzoek gedaan. Gebruik het dan niet.
• Lever: heb je leverklachten of krijg je last van je buik, een gele huid of donkere urine, stop dan en neem contact op met je arts.
• Extracten: die zijn sterker dan thee. Houd je aan de verpakking en bouw rustig op.

Veelgemaakte fouten

• Blauw en Amerikaans glidkruid door elkaar halen: het zijn verschillende soorten met een andere groeiplek. Kijk naar de bloemen en lees het etiket.
• Blauw glidkruid op droge grond zetten: deze oeverplant verdroogt snel. Kies een natte plek of een moerasbak.
• Zaaien zonder koudeperiode: dan kiemt het zaad ongelijk en soms nauwelijks. Een week koelkast helpt.
• Te laat oogsten: na de bloei zet de plant zijn energie in zaad. Oogst in volle bloei.
• Te kort afknippen: laat ongeveer 8 centimeter staan, dan krijg je een tweede groei.
• Gedroogd kruid in het licht bewaren: het verliest kleur en aroma. Gebruik een donkere pot.

Veelgestelde vragen

Is skullcap hetzelfde als blauw glidkruid?

Niet altijd. Skullcap is de Engelse naam voor het hele geslacht Scutellaria. In de kruidenhandel bedoelt men er meestal Amerikaans glidkruid (Scutellaria lateriflora) mee. Blauw glidkruid (Scutellaria galericulata) is de soort die wild groeit in Nederland.

Waar groeit blauw glidkruid in Nederland?

Langs slootkanten, rivieroevers, in moerassen en in natte graslanden, door het hele land. De plant bloeit van juni tot in september.

Is glidkruid winterhard?

Ja. Zowel blauw als Amerikaans glidkruid sterft in de winter bovengronds af en loopt in het voorjaar opnieuw uit.

Hoe lang moet glidkruidthee trekken?

Laat de thee afgedekt 5 tot 10 minuten trekken, met 1 tot 2 theelepels gedroogd kruid per kop van 250 ml.

Is glidkruid legaal?

Ja. Glidkruid is in Nederland vrij verkrijgbaar als kruid, extract en zaad.

Waar koop ik glidkruid?

Gedroogd Skullcap (Amerikaans glidkruid) vind je bij de ontspannende kruiden, de zaden van blauw glidkruid bij zaden en kweken, en het Happy Skullcap extract bij de vloeibare alkaloïde-extracten.

Bronnen: Wikipedia, Blauw glidkruid, Flora van Nederland, Blauw glidkruid, American Botanical Council via NutraIngredients, vervalsing van skullcap met gamander.