De passiebloem is een van de opvallendste bloemen die je in een Nederlandse tuin kunt hebben. Maar passiebloem is niet één plant: de blauwe passiebloem op je schutting is een andere soort dan de passiebloem die je als kruid in thee gebruikt. In deze gids lees je hoe je de soorten uit elkaar houdt, hoe je Passiflora incarnata zelf kweekt, hoe je oogst en droogt, en hoe je er een goede kop passiebloemthee van zet.
Wat is de passiebloem?
Passiebloemen (Passiflora) zijn klimplanten uit de passiebloemfamilie (Passifloraceae). Er bestaan meer dan 500 soorten, de meeste uit Midden- en Zuid-Amerika. Ze klimmen met ranken en hebben bloemen met een opvallende krans van draadvormige straaltjes boven de kroonblaadjes. Spaanse missionarissen zagen in die bloem de lijdensweg van Christus, de passie: de straaltjes als doornenkroon, de stempels als spijkers. Zo kwam de plant aan zijn naam.
Blauwe passiebloem of Passiflora incarnata?
In Nederlandse tuinen en tuincentra kom je bijna altijd de blauwe passiebloem tegen. Als kruid voor thee gebruik je Passiflora incarnata, de Amerikaanse soort. Dit is het verschil:
| Passiflora incarnata | Blauwe passiebloem | Passievrucht | |
|---|---|---|---|
| Botanische naam | Passiflora incarnata | Passiflora caerulea | Passiflora edulis |
| Herkomst | Zuidoosten van de Verenigde Staten | Zuid-Amerika | Zuid-Amerika |
| Bloem | Wit tot lila, met een golvende paarse krans | Wit met een blauw-wit-paarse krans | Wit met een paars-witte krans |
| Blad | Drielobbig | Vijf- tot zevenlobbig, handvormig | Drielobbig, glanzend |
| Vrucht | Geelgroen, eetbaar als hij rijp is | Oranje, flauw van smaak | De bekende passievrucht |
| Winterhard | Ja, sterft bovengronds af en loopt in het voorjaar weer uit | Matig, blijft tegen een beschutte muur meestal staan | Nee, alleen binnen of in de kas |
| Voor thee | Ja, het bloeiende kruid | Nee | Nee, alleen de vrucht |
Gebruik de blauwe passiebloem uit je tuin niet voor thee. Het blad bevat cyanogene glycosiden, stoffen die in je lichaam blauwzuur kunnen afgeven. De gedroogde Passiebloem 20 gram bij Dutch-Smart is Passiflora incarnata.
Wat zit erin?
Passiflora incarnata bevat vooral flavonoïden, zoals vitexine, isovitexine, orientine en chrysine. Daarnaast zitten er sporen van harmala-alkaloïden in, zoals harman. Die hoeveelheden zijn in een gewone kop thee erg klein. Passiebloem wordt van oudsher gedronken als avondthee. Voor passiebloem als kruid of voedingssupplement zijn in de EU geen gezondheidsclaims goedgekeurd, dus wij beloven ook geen effecten.
Welke vorm kies je?
| Product | Vorm | Gebruik | Voor wie |
|---|---|---|---|
| Passiebloem 20 gram | Gedroogd, gesneden kruid | Thee, 1 tot 2 theelepels per kop | Wie zelf thee wil zetten of mengen |
| Passiebloem 1:1 extract | Vloeibaar kruidenextract | Druppels, volgens de verpakking | Wie geen thee wil zetten |
Passiebloemthee zetten in 5 stappen
- Neem 1 tot 2 gram gedroogde passiebloem, ongeveer 1 tot 2 theelepels.
- Giet er een kop kokend water op, zo'n 150 tot 250 ml.
- Dek de kop af en laat 10 minuten trekken.
- Zeef het kruid eruit. De smaak is mild, grassig en licht kruidig.
- Drink de thee bij voorkeur 's avonds. Houd het bij maximaal 8 gram kruid per dag.
Lekkere combinaties
Passiebloem heeft een vrij neutrale smaak en past goed in een avondmelange. Combineer hem bijvoorbeeld met citroenmelisse voor een frisse toon, met een snufje lavendel voor iets bloemigs, of met kamille. Meer kruiden voor een rustige avond vind je bij de ontspannende kruiden en in de categorie thee.
Passiflora incarnata kweken
Passiflora incarnata is een sterke klimmer die in één seizoen 3 tot 6 meter kan groeien. In onze winters sterft hij bovengronds af, maar de wortels overleven ook flinke vorst. In het voorjaar komt hij weer op, vaak pas in mei of juni.
Zaaien
- Week de zaden 24 uur in lauw water. De harde zaadhuid neemt dan beter vocht op.
- Zaai ze binnen, in maart of april, ongeveer een halve centimeter diep in vochtige zaaigrond.
- Zet het bakje warm, bij 20 tot 25 °C, met een doorzichtig deksel erover.
- Houd de grond vochtig en heb geduld. Passiebloemzaad kiemt traag en ongelijk, van twee weken tot twee maanden.
- Verspeen de zaailingen als ze een paar echte blaadjes hebben en plant ze na half mei buiten.
De juiste plek
Kies een zonnige, warme plek met minstens zes uur zon per dag, liefst tegen een zuidmuur of schutting met een rek of gaas om in te klimmen. De grond moet goed doorlaten: natte voeten in de winter zijn de grootste vijand. Dek de voet van de plant in de herfst af met een laag mulch of stro. Passiflora incarnata maakt ook wortelopslag en kan zich dus een beetje verspreiden. Wil je dat niet, zet hem dan in een grote pot.
Oogsten en drogen
- Oogst in de zomer, als de plant bloeit.
- Knip op een droge ochtend de bovenste delen van de ranken, met blad en bloemen.
- Snijd ze in stukken en droog ze op een rooster op een donkere, luchtige plek, of in een droogoven op maximaal 40 °C.
- Is het kruid ritselend droog, bewaar het dan in een donkere, goed sluitende pot.
In het najaar kun je ook de rijpe vruchten plukken. Ze zijn rijp als ze geelgroen en wat gerimpeld zijn. Het zoete, geleiachtige vruchtvlees rond de zaden is eetbaar. Bewaar de zaden voor een volgende zaaironde.
Veiligheid
- Slaperigheid: passiebloem kan slaperig maken. Rijd geen auto en bedien geen machines na het drinken.
- Niet combineren met alcohol, slaap- of kalmeringsmiddelen. Gebruik je antidepressiva of andere medicijnen, overleg dan eerst met je arts of apotheek.
- MAO-remmers en psychedelica: passiebloem bevat sporen van harmala-alkaloïden. Combineer het niet met MAO-remmers, antidepressiva of psychoactieve middelen.
- Zwanger of borstvoeding: niet gebruiken. Ook niet geven aan kinderen.
- Alleen de juiste soort: gebruik voor thee alleen Passiflora incarnata, nooit blad van de blauwe passiebloem.
Veelgemaakte fouten
- Thee zetten van de blauwe passiebloem: dat is een andere soort, met blauwzuurvormende stoffen in het blad. Gebruik alleen Passiflora incarnata.
- Te vroeg opgeven: Passiflora incarnata loopt in het voorjaar laat uit, soms pas in juni. Graaf hem niet uit omdat je in april nog niets ziet.
- Zaad niet voorweken: zonder week in water kiemt het zaad nog trager.
- Te koud zaaien: onder de 20 °C kiemt passiebloemzaad nauwelijks.
- Natte grond in de winter: de wortels rotten weg. Kies een goed doorlatende plek.
- Onrijpe vruchten eten: eet alleen geelgroene, licht gerimpelde vruchten.
Veelgestelde vragen
Kun je thee zetten van passiebloem uit je tuin?
Alleen als het Passiflora incarnata is. De blauwe passiebloem (Passiflora caerulea), die in de meeste Nederlandse tuinen staat, is niet geschikt voor thee.
Hoe lang moet passiebloemthee trekken?
Laat de thee afgedekt ongeveer 10 minuten trekken, met 1 tot 2 gram gedroogd kruid per kop.
Is Passiflora incarnata winterhard in Nederland?
Ja. De plant sterft in de winter bovengronds af, maar de wortels overleven. Dek de voet in de herfst af met mulch en zorg voor een goed doorlatende grond.
Is de vrucht van de passiebloem eetbaar?
Van Passiflora incarnata wel, als hij rijp is: geelgroen en licht gerimpeld. De rijpe, oranje vrucht van de blauwe passiebloem is eetbaar maar flauw, en kan nog sporen van de stoffen uit het blad bevatten. Onrijpe vruchten van de blauwe passiebloem eet je niet.
Is passiebloem legaal?
Ja. Passiebloem is in Nederland vrij verkrijgbaar als kruid, extract en tuinplant.
Waar koop ik passiebloem?
Gedroogde passiebloem (Passiflora incarnata, 20 gram) vind je in de smartshop. Het passiebloem 1:1 extract staat bij de tincturen.
Bronnen: Wikipedia, Passiebloem, NC State Extension, Passiflora incarnata, Health Canada, monografie Passionflower.
