Damiana is een klein, sterk geurend struikje uit Mexico met piepkleine gele bloemen, dat al eeuwen als thee wordt gedronken en in Mexico zelfs een eigen likeur heeft. Het blad ruikt sterk en kruidig, een beetje als kamille. In deze gids lees je wat damiana precies is, hoe je echte damiana herkent naast de plant die in tuincentra vaak onder dezelfde naam wordt verkocht, welke vorm bij je past, hoe je damiana thee zet en waar je op moet letten.
Wat is damiana?
Damiana (Turnera diffusa) is een lage, houtige struik uit de passiebloemfamilie (Passifloraceae), net als de passiebloem. Hij groeit van nature in het zuiden van Texas, Mexico, Midden- en Zuid-Amerika en het Caribisch gebied, op droge, zonnige hellingen. De bladeren zijn klein, grijsgroen en getand, met een behaarde onderkant. Kneus je een blaadje, dan komt er een sterke, kruidige geur vrij. In de zomer verschijnen kleine gele bloemetjes, daarna volgen kleine vruchtjes die naar vijg smaken.
In Mexico wordt damiana al eeuwenlang gebruikt in thee en in een kruidenlikeur, die in een fles in de vorm van een vrouwenfiguur wordt verkocht. In sommige streken gebruiken barmannen die likeur in de margarita in plaats van sinaasappellikeur. Damiana staat al lang bekend als liefdeskruid. In de 19e eeuw zat het in verschillende kwakzalversmiddelen en tonics. Tegenwoordig wordt het vooral gedronken als thee en gebruikt in kruidenmengsels.
Echte of valse damiana?
In tuincentra en webshops wordt een verwante soort, Turnera ulmifolia, regelmatig als damiana verkocht. Die wordt ook wel valse damiana genoemd. Zo zie je het verschil:
| Damiana | Valse damiana | |
|---|---|---|
| Botanische naam | Turnera diffusa | Turnera ulmifolia |
| Stengel | Houtig, een echt struikje | Zachter, minder houtig |
| Blad | Klein, ongeveer 1,5 centimeter lang, grijsgroen, behaard aan de onderkant | Groter, blauwgroen, lijkt op iepenblad |
| Bloem | Klein en geel | Geel en duidelijk groter |
| Geur van gekneusd blad | Sterk en kruidig | Zwak |
| Gebruik | Thee, kruidenmengsels, likeur | Vooral sierplant |
Koop je gedroogde damiana, dan krijg je het blad van Turnera diffusa. Bij een plant uit het tuincentrum loont het om naar de bloemgrootte en de geur te kijken.
Wat zit erin?
Damianablad bevat etherische olie, die zorgt voor de kruidige geur, en flavonoïden zoals apigenine en acacetine. Daarnaast zitten er terpenen, fenolen en in kleine hoeveelheden cyanogene glycosiden in. Welke stoffen precies verantwoordelijk zijn voor de traditionele reputatie van damiana, is nog niet duidelijk. Damiana werd traditioneel gebruikt als ontspannend kruid en als liefdeskruid. Voor damiana zijn in de EU geen gezondheidsclaims goedgekeurd, dus wij beloven er ook geen effecten van.
Welke vorm kies je?
| Product | Vorm | Gebruik | Geschikt voor |
|---|---|---|---|
| Damiana 50 gram | Gedroogd blad | Thee, 2 tot 4 gram per kop | Wie zelf thee wil zetten of mengen |
| Damiana 10:1 extract | Geconcentreerd extract, 3 gram | In heet water, volgens de verpakking | Wie minder blad wil gebruiken |
| Damiana 1:1 extract | Tinctuur | Druppels in water, volgens de verpakking | Wie geen thee wil zetten |
| Damiana TPA-alkaloïde-extract | Gezuiverd vloeibaar extract | Druppels, volgens de verpakking | Wie een geconcentreerde, heldere vorm zoekt |
| Damiana capsules | Capsules met extract | Volgens de verpakking | Wie de smaak wil overslaan |
Meer geconcentreerde kruiden vind je bij de kruidenextracten, de tincturen en de vloeibare alkaloïde-extracten.
Damiana thee zetten in 5 stappen
- Neem 2 tot 4 gram gedroogd damianablad, ongeveer 1 volle eetlepel. Begin de eerste keer met de kleinste hoeveelheid.
- Giet er een kop kokend water op, ongeveer 250 ml.
- Dek de kop af, zodat de etherische olie niet met de stoom verdwijnt.
- Laat de thee 10 tot 15 minuten trekken.
- Zeef het blad eruit. De smaak is kruidig en licht bitter. Een theelepel honing of een kaneelstokje maakt hem ronder.
Lekkere combinaties
Damiana past goed bij warme, zoete smaken: kaneel, kardemom, sinaasappelschil of een beetje cacao. Voor een avondthee meng je het met passiebloem. Meer kruiden om mee te mengen vind je bij de ontspannende kruiden en in de categorie thee.
Damiana in een kruidenmengsel
Gedroogde damiana wordt ook gebruikt in kruidenmengsels voor een vaporizer, omdat het blad mild smaakt en goed brandt. Zet een vaporizer dan rond de 190 °C. Roken raden we niet aan: elke rook belast je longen, ook zonder tabak.
Damiana kweken in Nederland
Damiana komt uit een warm, droog klimaat en kan niet tegen vorst. In Nederland houd je hem daarom in een pot, die je in de zomer buiten zet en vanaf oktober binnen of in een kas.
- Plek: volle zon, zo warm mogelijk. In de zomer op een zonnig terras of balkon, in de winter op een lichte vensterbank.
- Grond: arme, zanderige en goed doorlatende potgrond, bijvoorbeeld cactusgrond gemengd met wat gewone potgrond.
- Water: weinig. Laat de grond tussen twee gietbeurten bijna helemaal opdrogen, en geef in de winter nog minder.
- Vermeerderen: stekken lukt het makkelijkst. Knip in het voorjaar of de zomer topjes van ongeveer 10 centimeter en zet ze in vochtige, zanderige grond op een warme plek.
- Oogsten: pluk de blaadjes in de zomer, als de plant bloeit. Droog ze op een donkere, luchtige plek of in een droogoven op maximaal 35 °C, en bewaar ze in een luchtdichte pot.
Koop je een plant, controleer dan of het echt Turnera diffusa is: kleine bloemetjes, klein grijsgroen blad en een sterke geur.
Veiligheid
- 18+: damiana is alleen voor volwassenen. Niet gebruiken als je zwanger bent of borstvoeding geeft, en niet geven aan kinderen.
- Houd je aan de dosering: neem niet meer dan de verpakking aangeeft. Voel je je niet lekker, stop dan.
- Medicijnen: gebruik je medicijnen voor diabetes of andere medicijnen, overleg dan eerst met je arts of apotheker.
- Niet combineren met alcohol of andere middelen.
- Allergie: krijg je jeuk of uitslag, stop dan direct.
Veelgemaakte fouten
- Valse damiana kopen: een plant met grote gele bloemen en weinig geur is meestal Turnera ulmifolia.
- Te veel tegelijk: begin met de kleinste hoeveelheid en kijk hoe je reageert.
- Zonder deksel laten trekken: dan verdwijnt de geur met de stoom.
- De plant te nat houden: damiana komt uit een droog klimaat en rot op natte grond.
- De plant buiten laten overwinteren: bij vorst gaat hij dood.
- Het blad open bewaren: de geur vervliegt snel. Gebruik een luchtdichte pot.
Veelgestelde vragen
Hoe smaakt damiana thee?
Kruidig, licht bitter en een beetje zoet, met een geur die wat aan kamille doet denken. Met honing of kaneel wordt hij zachter.
Hoeveel damiana gebruik je voor thee?
Ongeveer 2 tot 4 gram gedroogd blad per kop van 250 ml, of het 10:1 extract volgens de verpakking. Begin met de kleinste hoeveelheid.
Is damiana legaal?
Ja. In Nederland is damiana vrij verkrijgbaar als gedroogd kruid, extract en capsules. Dutch-Smart verkoopt het alleen aan klanten van 18 jaar en ouder.
Is damiana familie van de passiebloem?
Ja. Damiana hoort bij de passiebloemfamilie (Passifloraceae), al lijken de planten niet op elkaar.
Kun je damiana in de tuin zetten?
Alleen in de zomer. Damiana kan niet tegen vorst, dus houd hem in een pot die je in de winter binnen zet.
Waar koop ik damiana?
Je vindt gedroogde damiana bij de ontspannende kruiden, het 10:1 extract bij de kruidenextracten, de 1:1 tinctuur bij de tincturen, het TPA-alkaloïde-extract bij de vloeibare extracten en de capsules bij de sex stimulants.
Bronnen: Wikipedia (EN), Turnera diffusa, Wikipedia (EN), Turnera ulmifolia.
