Kamille is waarschijnlijk het bekendste theekruid van Nederland. Toch staat in de berm vaak een plant die erop lijkt maar nergens naar ruikt. Echte kamille herken je aan één simpel kenmerk: snijd het bloemhartje doormidden en het is hol. In deze gids lees je hoe je echte kamille onderscheidt van de lookalikes, wat erin zit, hoe je een goede kop kamillethee zet, hoe je kamille zelf zaait, oogst en droogt, en waar je op moet letten.
Wat is echte kamille?
Echte kamille (Matricaria chamomilla, ook Matricaria recutita) is een eenjarige plant uit de composietenfamilie (Asteraceae). Hij wordt 15 tot 50 centimeter hoog, heeft fijn verdeelde, veerachtige bladeren en bloeit van mei tot september met kleine bloemhoofdjes: een geel, kegelvormig hart met een krans van witte lintbloemen. Na een paar dagen bloei buigen die witte lintbloemen naar beneden. De hele plant ruikt zoet en kruidig, een beetje naar appel.
Kamille groeit wild in heel Europa en is in Nederland algemeen op akkers, in bermen en op braakliggende grond. Het woord Matricaria komt van het Latijnse matrix, baarmoeder, omdat de plant vroeger vooral bij vrouwenkwalen werd gebruikt.
Echte kamille of een lookalike?
Er zijn verschillende planten met witte lintbloemen en een geel hart. Alleen echte en Roomse kamille zijn geschikt voor thee. Zo zie je het verschil:
| Echte kamille | Reukeloze kamille | Valse kamille | Roomse kamille | |
|---|---|---|---|---|
| Botanische naam | Matricaria chamomilla | Tripleurospermum maritimum | Anthemis arvensis | Chamaemelum nobile |
| Bloemhart doorgesneden | Hol, kegelvormig | Gevuld, bol | Gevuld, met kleine schubjes tussen de bloempjes | Gevuld, met kleine schubjes tussen de bloempjes |
| Geur | Sterk, zoet, wat naar appel | Vrijwel geen | Zwak | Sterk, kruidig |
| Bloem | Klein, 1,5 tot 2,5 cm, lintbloemen buigen na bloei omlaag | Groter, 3 tot 4,5 cm | 2 tot 3 cm | Vaak gevuld, met veel witte lintbloemen |
| Levensduur | Eenjarig | Eenjarig tot kortlevend | Eenjarig | Vaste plant, laag en kruipend |
| Voor thee | Ja | Nee | Nee | Ja, smaakt bitterder |
De snelste test: knijp een bloemhoofdje fijn en ruik eraan, en snijd er een doormidden. Ruikt hij sterk en is het hart hol, dan heb je echte kamille.
Wat zit erin?
De bloemhoofdjes bevatten etherische olie met onder meer alfa-bisabolol en matricine. Bij het stomen of destilleren verandert matricine in chamazuleen, waardoor kamilleolie diepblauw kleurt. Daarnaast bevat kamille flavonoïden zoals apigenine. Hoeveel van elke stof erin zit, hangt af van de herkomst, de oogsttijd en hoe vers het kruid is. Kamille wordt traditioneel gedronken als avondthee en na het eten. Voor kamille zijn in de EU geen gezondheidsclaims goedgekeurd, dus wij beloven er ook geen effecten van.
Welke vorm kies je?
| Vorm | Gebruik | Geschikt voor |
|---|---|---|
| Gedroogde bloemhoofdjes | Thee, 1 eetlepel per kop | Wie thee wil zetten van eigen oogst |
| Echte kamille 1:1 extract | Druppels in water, begin met een klein aantal | Wie geen thee wil zetten of kamille aan een andere drank wil toevoegen |
| Zelfgemaakte tinctuur | Druppels in water | Wie zelf kamille kweekt en lang wil bewaren |
Wil je zelf een tinctuur van je kamille maken, lees dan onze blog tinctuur maken. Meer kant-en-klare extracten vind je bij de tincturen.
Kamillethee zetten in 5 stappen
- Neem 1 eetlepel gedroogde kamillebloempjes, ongeveer 2 tot 3 gram. Verse bloemen? Neem er twee keer zoveel.
- Giet er een kop kokend water op, ongeveer 150 tot 200 ml.
- Dek de kop af, zodat de etherische olie niet met de stoom verdwijnt.
- Laat de thee 5 tot 10 minuten trekken. Korter is milder, langer wordt bitterder.
- Zeef de bloempjes eruit en drink de thee warm. Houd het bij maximaal drie koppen per dag.
Lekkere combinaties
Kamille is mild en combineert makkelijk. Probeer het met citroenmelisse voor iets fris, een snufje lavendel voor een bloemige avondthee, of samen met passiebloem of valeriaan. Hoe je die laatste twee zelf kweekt en zet, lees je in onze blogs over passiebloem en valeriaan. Meer kruiden vind je bij de gezondheidskruiden en in de categorie thee.
Kamille zelf kweken
Echte kamille is een van de makkelijkste kruiden om te zaaien. Hij groeit snel, bloeit al zo'n acht weken na het zaaien en zaait zichzelf uit, zodat je hem elk jaar terugziet.
Zaaien in 5 stappen
- Zaai in het voorjaar, van maart tot mei, of in september. Najaarszaad overwintert als klein plantje en bloeit vroeg in de zomer.
- Meng het piepkleine zaad met wat zand, zodat je dunner zaait.
- Strooi het op de grond en druk het aan. Niet afdekken: kamille kiemt alleen in het licht.
- Houd de grond vochtig tot de kiemplantjes opkomen, na een tot twee weken.
- Dun ze uit tot ongeveer 15 tot 20 centimeter tussen de planten.
De juiste plek
Kies een zonnige plek. Kamille stelt weinig eisen aan de grond: arme, zanderige of kleiige grond is prima, zolang hij niet te nat blijft. Bemesten is niet nodig, op rijke grond krijg je vooral blad en minder bloemen. In een bak of pot op balkon of vensterbank groeit hij ook goed.
Oogsten en drogen
- Oogst de bloemhoofdjes op een droge, zonnige ochtend, als ze helemaal open zijn en de witte lintbloemen nog recht uitstaan.
- Pluk ze met je vingers of een kamillekam, met zo min mogelijk steel.
- Oogst elke paar dagen. Hoe vaker je plukt, hoe langer de plant nieuwe bloemen maakt.
- Droog de bloempjes in een dunne laag op papier of een rek, op een donkere, luchtige plek, of in een droogoven op maximaal 35 °C. Hogere temperaturen kosten etherische olie.
- Zijn ze helemaal droog en kraken ze, bewaar ze dan in een donkere, luchtdichte pot. Zo blijven ze ongeveer een jaar goed.
Veiligheid
- Allergie: ben je allergisch voor composieten, zoals ambrosia, bijvoet, chrysant of margriet, gebruik dan geen kamille. Heb je hooikoorts door bijvoet of berk, dan kan kamille een kruisreactie geven.
- Niet in je ogen: gebruik kamillethee niet als oogkompres of oogspoeling.
- Medicijnen: gebruik je bloedverdunners of andere medicijnen, overleg dan eerst met je arts of apotheker.
- Zwanger of borstvoeding: de veiligheid is niet vastgesteld, gebruik het daarom niet zonder overleg met je arts of verloskundige.
- Kinderen: geef het extract niet aan kinderen onder 12 jaar, en kamillethee aan baby's en jonge kinderen alleen na overleg met de huisarts.
- Een vreemde reactie: krijg je jeuk, uitslag of benauwdheid, stop dan direct.
Veelgemaakte fouten
- Reukeloze kamille plukken: de grote kamille in de berm is vaak de verkeerde. Ruik eraan en snijd het hart door.
- Zaad afdekken: kamille kiemt in het licht. Alleen aandrukken.
- Te laat oogsten: als het hart bruin wordt en de lintbloemen hangen, is de bloem over zijn top.
- Te warm drogen: boven 35 °C verdwijnt de geur en daarmee de smaak.
- Zonder deksel laten trekken: de etherische olie verdampt met de stoom.
- Te lang laten trekken: na een kwartier wordt kamillethee bitter.
- Plukken langs drukke wegen of bespoten akkers: kies schone plekken of kweek hem zelf.
Veelgestelde vragen
Hoe lang moet kamillethee trekken?
Laat de thee afgedekt 5 tot 10 minuten trekken, met ongeveer 2 tot 3 gram gedroogde bloemen per kop.
Hoeveel kamillethee mag je per dag drinken?
Maximaal drie koppen per dag, met elke keer 1 tot 4 gram gedroogde bloemen. Heb je een allergie voor composieten of gebruik je medicijnen, overleg dan eerst met je arts.
Wat is het verschil tussen echte en Roomse kamille?
Echte kamille (Matricaria chamomilla) is eenjarig, heeft een hol bloemhart en smaakt mild. Roomse kamille (Chamaemelum nobile) is een lage, vaste plant met een gevuld bloemhart en een bitterdere smaak.
Kun je kamille uit de berm gebruiken?
Alleen als je zeker weet dat het echte kamille is en de plek schoon is. Langs drukke wegen en bespoten akkers kun je beter niet plukken.
Zit er cafeïne in kamillethee?
Nee. Kamillethee is cafeïnevrij en daarom populair als avondthee.
Waar koop ik kamille?
Je vindt het echte kamille 1:1 extract bij de tincturen. Kruiden om mee te mengen, zoals lavendel en citroenmelisse, staan bij de gezondheidskruiden.
Bronnen: Wikipedia (NL), Echte kamille, EMA, Matricariae flos, Plantura, Echte Kamille.
